hayat diyorum
bazen
ne garip
neler yaptırıyor insana
ya da insan
neler yapıyor hayata
değil mi ya?
neden hep edilgeniz ki
bir numaralı failiyken hayatımızın üstelik
e ama maktül de biziz
nasıl bir oyun bu
tetiği çeken elle kurşunun girdiği kafa aynı bedende
intihar!

yaşamak intihar öyleyse
hadi ordan!
nasıl bir tümevarım bu
tüm?
tüm olan ne var ki
her şeyin bir şeyi eksik
olan şeyler de birbiriyle çelişiyor üstelik
çelişki
bir tek çelişirken çelişmiyorum kendimle
çelişmek konusunda çok tutarlıyım
bırak ironiyi be adam!
…
üç nokta

Gelecek Olana
olmayana,
belki de hiç olmayacağa.
belki boşluğa,
belki karanlığa,
belki karanlık-boşluğa…

olmayanadır bu satırlar,
gerçeğin, varlığını hak etmediği kişiyedir.
beklemektir gelmeyeceğini bile bile,
belki de gelenlere haksızlıktır tüm bunlar.

olmayışına,
gelmeyeceğine,
haksızlıklara,
hayal kırıklıklarına “rağmen”dir bu satırlar.

bu böyle biline…

usulca süzülmelisin hayatıma
kader, nasip, kısmet adına yapabilirsin mesela
gümbür gümbür olmasın gelişin
sessizliğin olsun varlığının emaresi
“ben buradayım” diye sus, ben seni duyayım.

Muazzam bir karmaşa vardı o gün. Herkes bir yana koşuşturuyor, kimin ne yaptığı anlaşılmıyordu. Gözlerde ne yaptığını bilmeyen bakışlar vardı ama davranışlar bakışların aksine kendinden emindi. Herkes ne yaptığını biliyordu. Bu hengamenin içerisinde etrafına şaşkın şaşkın bakınan Cemil o ortamdaki kendinden en emin bakışlarla göz göze geldi.

- Yüzbaşı: Sen hala hazırlanmadın mı? Bölüğün çıkmak üzere.

Cemil o anda aslında gördüklerinin ne olduğunu çok iyi bildiğini fark etti. Olacakları, yapılacakları çok iyi biliyordu ama bilmediği bir şey vardı. Bırakın cevabını bulmayı sorması bile çok zordu. Anlatmak için sayfalar dolusu yazmak, ağız dolusu konuşmak, onlarca bağlaçlı cümleler kurmak gerekiyordu belki de. Tüm bu karmaşıklık tek bir kelime sığlığında tezahüt etti Cemilin dudaklarından: "Nereye komutanım?"

- Komutan : Ne demek nereye Cemil, ne demek nereye?

Sahi ne demek "nereye" Cemil?

Sen farkında değilsin galiba olayların, ülke olarak çok sinirlendik biz. Hepimiz için bıçak kemiğe dayandı artık Cemil!

Üç beş çapulcunun ettiğine bak hele. Onlara pabuç bırakacak bir ülke miyiz biz?

Çok kızgınız Cemil anlatamam sana.

Fazla bile bekledik aslında. Ülke olarak hepimiz aynı fikirdeyiz. Artık gücümüzü göstermenin zamanı geldi. Ne gerekiyorsa yapılmalı!

Her yerde, her köşebaşında dillendiriliyor bu zaten. Ülke olarak çok önemsiyoruz bu konuyu Cemil. Kimimiz yapılması gerekenleri anlatırken ağzından salyalar fışkırtıyor olabilir. Ama inan içimizdeki acının büyüklüğünden hepsi. Ağzımız dilimize dolanıyor Cemil.

Takip ettin mi bilemiyorum iktidarı muhalefeti hepsi aynı fikirde zaten. Mevzu vatan olunca ayrışmak yakışmazdı bize. Ülkecenek bir olduk, birlik olduk Cemil.

Gereği neyse yapılmalı!

Annenle babanla pek görüşemedik bu ara tabi. Bir de nişanlın varmış sanırım onla da pek konuşamadık. Ama ülke olarak bu olaya odaklandık Cemil, hiç şüphen olmasın. Hepimiz bu konuya kafa yoruyor, bu acı bitsin diye uğraşıyoruz(!). Biz hep sizi düşünüyoruz Cemil!

Hal böyleyken,

acımız yüreğimizi dağlamış,

içimiz kan ağlıyorken,

sahi ne demek "nereye" Cemil?

Mutlu değilim. Hatta bu anlamda baya bir zarardayım diyebilirim. Sizin sonucunuz nasıl çıktı bilmiyorum ancak benimkinden pek farklı olduğunu düşünmüyorum açıkçası. Böyle düşünüyorum ancak böyle düşününce takıldığım bir nokta daha çıkıyor ortaya; eğer siz de benim gibi düşünüyorsanız nasıl yaşayabiliyorsunuz bir deyin hele. Ya da en güzelini mi yapıyorsunuz; düşünmüyorsunuz. Halbuki her “nasılsın” sorusunun cevabında “iyi” oluyoruz hepimiz, nasıl oluyor bu kadar mutsuz oluyoruz? O “iyi” gerçek iyi değil değil mi? Biliyorum. Ben denedim efendim, “nasılsın” sorusuna iyi olmadığım zaman -ki ekseri değilim- “iyi değilim” dedim ama olmadı. Ezber bozmak insanlar tarafından tercih edilen bir durum değil ne yazık ki. Bir anlık afallamadan sonra geçiştiriliyorsunuz, onlarınki de bir nevi savunma mekanizması. Beklenmeyen durumlar oluştuğunda hafif saçmalayıp toparlanıyorlar sonra. Ben de o günden sonra hep “iyi” olmaya karar verdim zaten. İyi ya ne olsun, senden ne haber?

Şimdi düşünüyorum efendim -düşünen bir hayvanız en nihayetinde, ara ara yapıyorum ben de bunu- bu dünyadaki yegane amacımız mutlu olmak, varmak istediğimiz son nokta hep mutluluk. Diğerleri hep o son noktaya varmak için bir araç. İyi güzel de mutlu değiliz be kardeşim, ne olacak o iş? Değişik alternatifler var tabi; birisi ümit etmek. Mutlu olacağınız anın ümidiyle çalışmak, çabalamak, güzel şey. Diğeri ise hiç düşünmemek. Bence en yapılması gereken şey. Başka türlü baş edilmiyor çünkü, ben edemiyorum en azından. Bir üçüncüsü gelmiyor aklıma. Hal böyleyken ilkinden çaktık zaten, yeni ümitler yeşertecek gücü olan ne ala. Vallahi bende yok azizim. “Düşünmemek” ise yapmayı en çok istediğim şey. Ancak nereye düşünmüyorsun? Kafada zibilyon tane soru işareti dururken nereye düşünmüyorsun arkadaş?

Haliyle çıkılmıyor işin içinden. Sonra bir soru daha geliyor akla; “neden?”. İnanırsınız inanmazsınız o kısmını bilemem ama ben inananlar tarafındayım. Yani yaratıcıya, ölümden sonraki hayata vs. inanıyorum. Sana inanıyorum Tanrım, inandığım şekilde yaşayamıyorum belki afedersin ama sana inanıyorum inan bana. Evet istediğin gibi biri olamadım biliyorum ama elimden geleni yaptım. “Erken pes ettin” dediğini duyar gibiyim, bilmiyorum Tanrım sen öyle diyorsan öyledir ama bana sorarsan “ben bu kadarım”. Biliyorum Tanrım, ne senin istediğin gibi biri olabildim ne kendi doğrularımı savunabildim ne de diğerlerinin doğrularını kabul edebildim. Arafta kaldım hep, benim gibiler için mi yarattın orayı Tanrım? Yapamadım. Düşündüğümü söyleyemedim, doğru bildiğimi yapamadım, sizin istediklerinize ayak uyduramadım. Hepsinde yarım kaldım. Ne kendime yaranabildim, ne size ne de O'na. Biliyorum Tanrım kızgınsın bana

Çözemiyorum ben bu denklemi, hikmetinden sual olunmaz Tanrım inan ben de etmiyorum. Bendedir eksiklik beceremedim, çözemiyorum. Ama ben bundan fazlasını yapabileceğime inanmıyorum. Çırpındıkça çamur sıçrıyor etrafıma, çamur deryasında çırpınıyorum başka şansım yok. Hal böyle olunca “çırpınmak niye?” diyorum Tanrım. Olmuyor ikimiz de görüyoruz. Ama çıkacak yolları da kapatmışsın be Tanrım. İsyan ediyorum sanma haşa, ama istediğim zaman gelebilmeyi isterdim sana. Kudret sende tabi “ben istediğim zaman gelirsin” diyorsuın, anlıyorum seni Tanrım. Bekliyorum, çok geç olmamasını ümit ederek. Orada çok güzel karşılanacağımı falan düşündüğümden değil, amenna ve saddakna ne gelirse kabulüm. Ama burası Tanrım, nasıl desem… hem belki seni çok özlemişimdir, “inna lillah” dedik “ve inna ileyhi raciun” zamanı gelmedi mi hala? Vuslat diyorum Tanrım, vuslata hasret kaldım.

Efendim malumunuz ülke olarak 12 Eylül günü hükümetin -aslında anayasa mahkemesinin- anayasa değişikliği paketini oylayacağız. Ortalıkta "evet" "hayır" naraları dolaşırken, bunlara sunulan gerekçelerin saçmalığı benim bu yazıyı yazmamın başlıca sebebidir. İktidarıyla muhalefetiyle insanların göz göre göre "aptal" yerine konmaları ağrıma gidiyor açıkçası. Ancak insanların siyasi kimlikleri o kadar baskın ki göremiyorlar, görmek istemiyorlar bu durumu.

Öncelikle iktidar açısından değerlendirelim.

•  Hükümet kendi bildiğini okudu. Geniş katılımlı, daha özgürlükçü bir anayasa oluşturmaları gerekirdi, yapmadı.
• Pakete girmesi gereken çok daha önemli konular dahil edilmeliydi, edilmedi.
• Zamanlama değişikliğin "haydi Türkiye'yi özgürleştirelim" mantığıyla yapılmadığına dair emareler içeriyor. Yani farklı hesaplar dönüyor olması muhtemel.

Hayır demek için ne kadar çok gerekçemiz var değil mi?

Anayasa değişikliğinden bahsedip duruyoruz da nedir bu değişiklik, bir özet geçsek iyi olur diye düşünüyorum.

• Çocuklara ve engellilere pozitif ayrımcılık tanınması
• Kişisel verilerin gizliliğinin devlet tarafından sağlanması
• Yurt dışı yasağının hakim kararına bağlanması
• Çocuk haklarının devlet tarafından güvence altına alınması
• Parti kapatmanın zorlaştırılması
• Memurların toplu sözleşme yapabilmesi ve birden fazla sendikaya üye olunabilmesi
• YAŞ'ın ilişik kesme ile ilgili kararlarına yargı yolunun açılması
• Askerlerin sivil mahkemelerde yargılanması
• Yüce divan kararlarına yargı yolunun açılması
• 12 Eylül uygulamalarına yargı yolunun açılması (geçici 15. madde)
• Ve meşhur Anayasa mahkemesinin yapısının değiştirilmesi

Sorunların asıl kaynağı yazının başında da belirttiğim gibi olayı siyasi pencereden değerlendirmemiz. Bu da asıl noktayı kaçırmamıza neden oluyor. Ortada maddeleri belli bir anayasa değişiklik paketi var, mantık olarak değişiklik paketini inceleyip tavrımızı oluşturmamız gerekiyor ancak ne bunu yapmamıza izin veriyorlar ne de biz bunu yapıyoruz. Canım ülkemin büyük çoğunluğu anayasa paketini bir kez bile okumadan seçim sandığına gidecek 12 Eylül günü. Okumasına ne gerek var ki, partisinin tavrını benimseyecek o da nasılsa, yahut profesör vb. sıfatlarla paketi değerlendiren insanların görüşlerini benimseyecek "X öyle diyorsa, doğrudur" diyecek, en kötü komşusundan öğrenecek neyin efdal olduğunu. Okuyup anlamakla niye yoracak ki kendisini, onun için okuyanlar, anlayanlar, düşünenler olacak zaten. Bir kalabalığın peşine takılmak yeterli. O okumadığı için, söylediklerine insanlar inandığı için, iktidarıyla muhalefetiyle söyleyenler istediği gibi çarpıtabilecek gerçekleri. İstediği yere sürükleyebilecek insanları. Utanmadan, insanların gözünün içine baka baka yalan söyleyebilecek kalabalık meydanlarda. Üstüne alkış da alacak üstelik. Bu bir dahaki yalan için daha da cesaretlendirecek onu. O kadar inandırıcı(!) olacak ki kendisi bile inanacak söylediği yalanlara.

Üzerinde en çok spekülasyon yapılan maddeler hakkında bir iki kelam etmek yerinde olacak sanıyorum. Parti kapatma mevzusu bunlardan biri. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde kapatılan bir partinin temsil ettiği fikrin kapatıldığı için siyaset sahnesinden silindiğini hatırlamıyorum ben. Türkiye parti kapatarak şu ana kadar hiçbir şey elde edemedi. Üstelik sorunları böylece çözdüğünü sanarak asıl çözümün gelmesini de geciktirdi. Kafamızı kuma gömmekten başka bir şey değil parti kapatmak. Anayasa mahkemesi başkanının bizatihi serzenişidir "Getirmeyin artık bize bu davaları, bize gelince kapatmak zorunda kalıyoruz". Değişiklik ne getiriyor peki? Cumhuriyet başsavcılığı kapatma talebini meclise yapıyor. Mecliste bulunan her partinin 5'er kişiyle temsil edildiği bir komisyon kuruluyor ve komisyondan 3/2 çoğunlukla dava açılabilmesi kararı çıkarsa anayasa mahkemesine kapatma davası açılıyor ve hukuki süreç böylece başlıyor.

Bir diğer konu anayasa mahkemesinin yapısının değiştirilmesi. Değişiklikle anayasa mahkemesinin temsil oranı düzenleniyor. Anayasa mahkemesinin mevcut yapısıyla verdiği siyasi kararlar ortada. Dolayısıyla temsil düzeyinin genişletilmesi demokratikleşme anlamında yerinde bir adım. İnsanların gözlerinin içine baka baka yalan söylenilen konulardan biridir bu da. "Anayasa mahkemesini Başbakan ve Cumhurbaşkanı belirleyecek ey cemaat, ülke elden gidiyor!" naralarıyla yapıyorlar bunu. Ve destek buluyorlar da -işin acı tarafı da bu ya- Halbuki canım ülkemin canım vatandaşı metni okusa Cumhurbaşkanı'nın kurumların (Yargıtay, Danıştay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi vb) kendi gösterdikleri adaylar arasından seçim yaptığını görecek ve bu kallavi yalana inanmayacak. Muhalefetin "Laiklik elden gidiyor!" üzerinden yürüttüğü korkutma politikası referandum döneminde "Cumhuriyet elden gidiyor!" olarak çok yaratıcı bir şekilde güncellenip kitleleri peşinden sürüklemeye devam ediyor(!).

Tüm bunların ışığında;
yapılan değişiklikler yeterli olmasa da,
bu süreçte izlenilen yolu, yöntemi doğru bulmasam da
bunlar bu değişikliğe "hayır" demek için yeter sebep değil bana göre.
Bu değişikliği demokratikleşme anlamında bir adım olarak görüyor ve yetmez ama evet diyorum.

İster evet deyin ister hayır deyin ancak her ikisini de siyasi gerekçelerle yapmayın. Bu bir genel seçim değil, ortada içeriği belli bir paket var onu değerlendirip ona oy verin. Siyasilerin referandumu sokmaya çalıştığı seçim ortamına aldanmayın, iktidarı desteklemiyorsanız da "evet" diyebilirsiniz pek tabi tıpkı destekleseniz de "hayır" diyebileceğiniz gibi. Ama güzel ülkemin güzel insanları önce neye evet/hayır dediğinizi bilin, değişiklik metnini okuyun.
Sahi, okudunuz mu?
 

Yazıyı bu iki büyük adamın sözleri eşliğinde okumanız önemle rica olunur.

Yatağa uzandı, gözlerini tavana dikti. Aklından eski sevgililerini geçirdi. Yüzlerini hatırlamaya çalıştı tek tek. Kiminin gülüşüne vurulmuştu, kiminin lüle lüle saçlarına. Hepsine de "aşık" olmuştu.

Aşk olunabilen bir şeydi.
Hepsi de bir şekilde bitmişti.
Aşk bitebilen bir şeydi. Taa ki tüm ezberleri bozulana kadar…
Sen.
O kadar çok sıfatın var ki…
O kadar çok anlamın var ki…
Sen.
Devler ülkesinin küçük prensesi.

Aşk, bencil bir duygudur. Ortaya çıktığında haberi bile olmaz kimsenin, yürekle halleder işini. Diğer organlar bihaberdir olanlardan. Olduktan sonra öğrenirler ancak. O dönem pek söz hakları bulunmaz ama olsa itiraz edecek birileri çıkar genelde. Akıl, mantık işi değildir sevmek. O yüzden yüreğin bu vurdumduymaz tutumuna hallenirler içten içe. Bir şey diyebilecekleri ana kadar susarlar, ama mutlaka derler diyeceklerini.

Ezberbozan demiştim ya hani ilk o zaman fark ettim bunu. Akıl, mantık, yürek bilimum organın oy birliğiyle geçti bu sevgi. Olacak iş değil diye düşünmüştüm ilkin. Bu birliktelik bir çok şeye gebeydi, öyle de oldu.

İlk önce akıl karıştı işin içine, ruhla bir anlaşma yapmışlar. Kalbe gittiler: "Tek başına götüremezsin bu işi, isteklerimiz var."

Ezberbozan

"Yalan olmayacak öncelikle. Sadece gerçeği çarpıtmak değil, gizlemek de dahil buna. Ne düşünülüyorsa o söylenecek. Bütün maskeler çıkarılacak yanındayken. Ruh çırılçıplak olacak. Biliyoruz biraz riskli ama başka türlüsü olmaz. Bu, başka zaman yapılamaz, şimdiye kadar gördük bunu. Ya şimdi ya hiç!"

Olmadı.

Bana, tüm yaşanmışlıklarıma aykırı kararlar aldıran o kaçamak bakışlar kendisine aynı gücü vermemiş demek ki.

Bitti. Onun dünyasının bir parçası olduğumu hissedemeden bitti.

Sonrası malum, adabıyla acısı yaşanacak ve miyadı dolunca da bitecekti.

Ezberbozan.

Bitmedi. Seni unutmak mı istememdim, istedim de unutamadım mı bilmiyorum. Sonucun aynılığının süreci kifayetsiz kıldığı bir durum. Seni sensiz yaşamaya başladım. 3. sınıf aşk romanlarının tabirlerine benzedi biliyorum ama burada kullanılma amacı cümlenin romantikliği değil, gerçek anlamı.

Çok sıradan şeyler yapıyorduk seninle. Ne kadar garip değil mi? Her şeyi yapabilirdik oysa ki. En romantik akşam yemeklerini yiyebilir, en güzel gün batımlarını izleyebilirdik. Her birimiz kendi hayal dünyamızın Tanrısıydık nasılsa. Ama olmadı. Seninle ilgili kurduğum hayallerin hiçbirinde dünyanın en güzel yerinde değildik ama ben oradaymışız gibi hissettim hepsinde.

Kaldırımlarda yürüdük beraber, mağazaların vitrinlerine baktık.

Çarşıda buluştuk bir gün, ufak bir kafede yeşil çay içtik.

Geçen yine sabahın kordon saatinde aynı yerde kahvaltı yaptık.

Gece televizyon izlerken uykuya dalmışsın, ufak bir battaniyeyle üstünü örttüm, uyandırmadım orada kaldın.

Ezberbozan.

Bitmez bu yazı, bu adımlar bitmez.

Akla gelen onlarca kelime korkudan dile bile ulaşamıyorken kaleme daha fazlası düşmez.

Nazım'a bırakalım kendimizi. Önce çıkıp "Bence artık sen de herkes gibisin"  desin, sonra da "Yüz yıldır geliyorum ardından".

Tutarsızlığımıza, zayıflığımıza, acizliğimize, kabullenemediklerimize, insanlığımıza vursun Nazım belden aşağı.

Not: Yazıdaki tüm karakterler hayal ürünüdür. Anlatımdaki 3. tekil <–> 1. tekil şahıs geçişleri anlatımı güçlendirmekten başka bir şey değildir.

Neydi peki bu sorunlar?

Tek bir nedeni olmamakla birlikte birbirleriyle ilintili sorunlardı bunlar. Bunların içerisinde bir tanesi benim için önem arzediyor. Bizler için Çerkesliğin bir millet değil de bir kültürden ibaret olması. Evet diyasporada yaşayan birçoğumuz için Çerkeslik bir millet değil, bir kültür sadece. Çerkeslik tanımı kültürü de içeriyor elbet ancak burada vurgulamak istediğim Çerkesliği sadece ve sadece bir kültür olarak algılamamız. Elimizden geldiğince adetlerimizi yerine getiriyoruz, düğünlere gidiyoruz, zexeslere katılıyoruz, büyüklere saygı gösteriyoruz, ayağa kalkıyoruz ve Çerkes oluyoruz. Çerkesliğimiz Anadolu'da bir motif insanların gözünde, seviyorlar da bu motifi, hoşumuza da gidiyor haliyle. Ama ötesi yok. Sadece bir motiften ibaretiz. Başkalarının bizi öyle görmesi önemli değil, önemli olan bizim de kendimizi öyle görmemiz.

Peki nasıl millet olacağız?

Millet olmak Çerkesliğin insanlar için asgari müşterek olarak görülmesiyle mümkün. Yani insanların salt Çerkeslik kimliğiyle birlik oluşturabilmesiyle. Hafızanızı bir yoklayın bakalım biz ne zaman sadece ve sadece Çerkes olduğumuz için, sağcı, solcu, birleşikçi, dönüşçü vb. kimliklerimizi ardımızda bırakarak "birlik" olabildik? Ne zaman direkt bizimle ilgili, yaşadığımız ülke ile ilgili, insanlıkla ilgili, dünya ile ilgili bir durum için fikir birliği edinebildik? Yapamadık. Çünkü biz Çerkes değildik. Çerkeslik kültürüyle yaşayan, ne Türkleşmiş -Türk'ten daha Türk olanlarımız da oldu elbet- ne de Çerkes kalabilmiş bir motif olduk yaşadığımız topraklarda. Millet olmak "birlik" olmaktı.

Araba tam gaz yokuş aşağı giderken, sayıları az(!) yürekleri deryalar kadar olan birileri çıkıyor ve diyor ki:

"Ey halkım, hiçbir şey geçmiş değil.

Hala "bir" olabiliriz.

Bunun için yanımıza hiçbir şey almamıza gerek yok,

Çerkesliğimizi alalım yeter.

Olmaz demeyin, olur.

Biz yaptık bakın.

Sağcımız, solcumuz, birleşikçimiz, dönüşçümüz, "o"cumuz, "bu"cumuz hepsi bıraktı tüm kimliklerini, Çerkesliğini aldı sade yanına ve durduk omuz omuza.

Laf aramızda kalsın ama bir başka güzel olduk hani,

bambaşka dünyalardan bambaşka insanlar,

dağılmayız korkmayın

bizi Çerkesliğimiz sarar."

Onlar bu cümlelerle söylemiyor elbet, bunlar benim onlara yakıştırdığım laflar. Etrafında birleştikleri fikre DİÇEG (Demokrasi İçin Çerkes Girişimi) diyorlar. Malumunuz içerisinden geçtiğimiz bu önemli süreçte Çerkeslerin de söz sahibi olması gerektiğini belirtip taleplerini dile getiriyorlar. Talepleri öyle ince eleyip sık dokumuşlar ki şiir gibi. Bu fikirleri paylaşmak için Çerkes olmak da şart değil aslında, herhangi bir millete mensup birinin destekleyebileceği talepler ve destekliyorlar da. Ama bu benim gözümde muhteviyatından -muhteviyatı da çok derin olsa da- çok daha derin anlamlar içeriyor. Hani şu ana kadar yapamadığımız, yapabileceğimize de pek inanmadığımız(!) sadece Çerkes olduğumuz için, başka hiçbir şey olmadan "bir" olma projesi.

Onlar gösterdi yapılabiliyor, bu güzel birlikteliğe hepimiz dahil olabiliriz.

Elimizde bir fırsat var,
Çerkes olabiliriz!

Nasıl yani, Çerkes olmak için paralı olmak mı lazım?

-Çerkes olmak için Çerkes bir anne babadan doğmak yeter sebep midir mevzusuna bir dokundurma yaparak asıl konumuza devam edelim-

Kısa cevap: Evet lazım.

Uzun cevap Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramında gizli.

        Efendim Maslow amca diyor ki: Bir insanın farklı kategorilerde -bu kategoriler hiyerarşik yapıdadır- incelenen çeşitli ihtiyaçları vardır. Alt kategorideki ihtiyaçlar giderilmeden üst kategorideki ihtiyaçlar için bir çaba sarfedilmez.

Amcamız 5 kategoride incelemiştir olayı.

1.  Fizyolojik ihtiyaçlar: Yeme, içme, barınma ihtiyaçları.
2.  Güvenlik ihtiyaçları: Mal ve can güvenliği.
3.  Sevgi ve aidiyet ihtiyacı: Sevme, sevilme, bir gruba mensup olma.
4.  Saygı ihtiyacı: Tanınma, başarı elde etme takdir edilme.
5.  Kendini gerçekleştirme ihtiyacı: İdeallerini ve yeteneklerini gerçekleştirme ihtiyacı.

        Gelelim bizimle olan ilgisine. Efendim biz Çerkesler bulunduğumuz coğrafyalarda orta tabaka diye tabir edilen kesimde olmuşuzdur hep. Varlıklı olanlarımız olmuşsa da bu varlıklar çocuklarında öteye yar olmamıştır çoğu kez. Orta halliyizdir yani, “ay sonunu görmek” hayatımızda yeri olan bir deyimdir mesela. Hal böyle olunca hiyerarşide ilk 2 basamakta kalmışız çoğumuz. Tabi bir insan alt basamaktaki ihtiyaçlarını karşılamadan üst basamaktaki hiçbirşeyi ihtiyaç olarak görmez gibi bir durum yok. Elbette bunlardan da ihtiyaç olarak gördükleri olacaktır. Ancak genel anlamda bir bireyin önceliği sıralaması alt kategoriden üst kategorilere doğrudur. Yani aç olan bir insan için öncelik ona saygı duyulması değil açlığını gidermesidir. Bu bağlamda orta kesime ait biz Çerkeslerin öncelikleri arasında aidiyet duyguları alt sıralardadır. İnsanlarımız kimliklerine sahip çıkmıyor, çoğu insanımızın hayat öncelikleri arasında Çerkeslik yok yakınmalarının yegane sebebi budur. Bize has bir durum değildir aslında -tamam bu durumu etkileyen etnik unsurlarımız da var aslında ama onları, bu durum karşısında teferruat olarak kaldığı için es geçiyorum- doğanın yapısı gereği böyle olmak zorundadır. Bu yüzdendir Çerkesliğimizin düğün&zexes ikilisinden ileri gidememesi. Çerkeslik bizim için aidiyet ihtiyacımızı karşıladığımız bir kimlik değil eğlence ihtiyacımızı giderdiğimiz bir kültürdür sadece.

Tespit tamam, peki ya çözüm?

        Çözüm öyle Kaf dağının ardında değil aslında, çözüm içimizde. Çözüm önce “birey” olmamızda, fiziksel ihtiyaçları karşılanmış, hayatta istekleri, beklentileri olan bireyler. Evet bu süreçte maalesef yalnızız. Bu aşamaları herkesin kendisinin geçmesi gerek -olur da bir gün bir peri sihirli bir değnekle çıkarsa karşıma, söz toplum olarak bu aşamaları geçmemizi dileyeceğim, isteyen o günü bekleyebilir-. Bu ihtiyaçlarımızı karşıladıktan sonra, kendimize yettikten sonra kimliğimiz, aidiyetimiz, bir diğerimiz üzerine düşünebilir, bunlar için çaba harcayabiliriz.

Bunlar olmadan birilerinden bir şeyler beklemek laf-ü güzaf.